Πέμπτη, 23 Νοεμβρίου 2017

Γιατί να διαβάζω Ιστορία;



Χαιρετώ.

Αυτή τη φορά το θέμα δεν είναι ιστορικό. Είναι πολύ ιστορικό. Εισαγωγικά, προβαίνω σε ένα γενικό σχόλιο για το παρόν ιστολόγιο. Εδώ και καιρό σκεφτόμουν να τροποποιήσω τον τίτλο σε κάτι λιγότερο συνδεδεμένο με την ιστορία, καθώς όσοι διαβάζετε εσχάτως τις αναρτήσεις μου θα έχετε αντιληφθεί ότι το καράβι έχει στραφεί προς την ελεύθερη έκφραση, συχνά με αφορμή ένα ιστορικό γεγονός. Όχι όμως πάντα.

Εν τέλει, απφάσισα ο Ιχνηλάτης να μείνει ως έχει σε ό,τι αφορά το όνομά του. Και ο λόγος είναι διότι θαρρώ ότι κάπου όλα είναι ιστορικά... Γεγονότα και καταστάσεις που έλαβαν χώρα πριν από χιλιάδες ή εκατοντάδες χρόνια σε αυτόν εδώ τον πλανήτη, τότε, όταν συνέβαιναν, ήταν συμβάντα της "καθημερινότητας". Διότι είναι γεγονός ασφαλώς ότι η ιστορία που διδασκόμαστε είναι η "δημόσια ιστορία". Η ιστορία που κατεγράφη σε βιβλία, χάρτες, φωτογραφίες, πεδία μαχών, αλλά και σε στιγμές μεγαλοφυούς πνευματικής δημιουργίας. Και σε άλλες στιγμές "ιστορικής κοινοκτημοσύνης", ων ουκ έστι αριθμός...

Εκείνο, όμως, που νομίζω ότι έχει υποτιμηθεί - εσχάτως το νομίζουν και πολλοί επαγγελματίες ιστορικοί, που αρχίζουν να το ερευνούν - είναι η λεγόμενη "ιδιωτική ιστορία". Οι καθημερινές ιστορίες των ανθρώπων που δεν έγιναν πρωτοσέλιδα, δεν ήταν ποτέ ήρωες πολέμων, ούτε ίσως σημαντικές προσωπικότητες. Ιστορίες ανθρώπων πίσω από τοίχους σπιτιών. Ανθρώπων που έζησαν τις ζωές τους μέσα στην πίεση της καθημερινότητας της εποχής τους και άφησαν στίγματά της όταν "έφυγαν" από αυτή είτε μέσω ημερολογίων είτε μέσω απογόνων.

Γιατί τα σημειώνω όλα αυτά; Διότι θεωρώ ότι οι ζωές των ανθρώπων σε κάθε εποχή, σε κάθε καθεστώς, σε κάθε περιοχή, είναι εκείνες που τελικά - καίτοι συχνά αθροίσματα μη συσχετισμένων επιθυμιών - κινούν τον κόσμο... Θα πει κάποιος: "τότε γιατί δεν μαθαίνουμε στο σχολείο για τον κάθε μικρούλη και άσημο, παρά μόνο για τους γνωστούς που έπαιξαν ρόλο σημαίνοντα;". Πρώτον, διότι η ιστορία του σχολείου στοχεύει σε συγκεκριμένα αποτελέσματα αναφορικά με τη διαμόρφωση της αντίληψης των μαθητών ως προς το εθνικό ιστορικό αφήγημα, τη θέση της χώρας στον κόσμο και λίγες γνώσεις ως προς την παγκόσμια ιστορία. Θέμα βαρύ, που δικαιολογεί διδακτορική διατριβή. Δεν θα το θίξω περαιτέρω τώρα.

Η καθημερινή συνύπαρξη είναι ο ισχυρότερος κινητήριος μοχλός της ιστορίας. Τρανές αποδείξεις των ημερών που διανύουμε, τρεις στον αριθμό: 

Πρώτη, ο επί 30 έτη δικτάτορας της Ζιμπάμπουε, Ρόμπερτ Μουγκάμπε, ανατράπηκε. Ο άνθρωπος που διατυμπάνιζε ότι "μόνο ο Θεός μπορεί να με ανατρέψει" έχασε την εξουσία μέσα από τα χέρια του. Φυσικά με παρέμβαση του στρατού...

Δεύτερη, ο πρώην διοικητής των σερβικών δυνάμεων της Βοσνίας, Ράτκο Μλάντιτς, ο επονομαζόμενος «χασάπης των Βαλκανίων», καταδικάσθηκε από τη διεθνή δικαιοσύνη σε ισόβια κάθειρξη για γενοκτονία, εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας και εγκλήματα πολέμου.

Τρίτο περιστατικό, επίσης εντελώς άσχετο με τα δύο προαναφερθέντα: Δύο μέρες σφοδρής βροχόπτωσης ήταν αρκετές για να ξεσπιτώσουν μερικές χιλιάδες ανθρώπους στη Μάνδρα της Δυτικής Αττικής. Μένουν σε ξενοδοχεία μέχρι να αποκατασταθούν οι ζημιές...

Οι τελευταίοι αυτοί είμαστε "εμείς" όλοι. Φυσικά δεν είμαι τόσο σωβινιστής ώστε να υποστηρίζω τη θέση αυτή επειδή οι εν λόγω είναι Έλληνες. Τους αναφέρω ως παράδειγμα επειδή είναι "καθημερινοί" άνθρωποι. Όσο καθημερινοί ήταν και:
- οι Ινδονήσιοι που πολλάκις έχουν υποφέρει από τσουνάμι, 
- οι Ιάπωνες που ισοπεδώθηκαν από το ιστορικό γεγονός της ρίψης των ατομικών βομβών το 1945,
- οι άμαχες Τουρκάλες που βίαστηκαν από τους στρατιώτες του Πρίγκιπα Ανδρέα το 1921 κατά την προς Ανατολάς προέλαση του ελληνικού στρατού στη μικρασιατική ενδοχώρα (άλλο μεγάλο ζήτημα...)
- οι Γάλλοι που έχασαν τις ζωές τους τέτοιες μέρες πριν από δύο χρόνια στο Μπατακλάν, ανώνυμα θύματα της ισλαμοφασιστικής τρομοκρατίας...

Και πλείστα όσα παραδείγματα.

Τι δηλώνουν όλα αυτά; Το "Keep Calm and Carry On" για το οποίο είχα γράψει σχετικά εδώ με πιο επικαιρική αφορμή. Σε απλά ελληνικά: Η ζωή συνεχίζεται. Αυτή η τόσο κοινότυπη φράση έρχεται να μας θυμίσει ότι οι κοινωνίες προχωρούν ό,τι κι αν συμβεί. Κι αυτό δείχνουν τα τρία άσχετα μεταξύ τους περιστατικά που προανέφερα. 

Ο Μουγκάμπε είναι πολύ πιθανό να καταδικαστεί ως εγκληματίας κατά της ανθρωπότητας. Ο Μλάντιτς καταδικάστηκε. Η Μάνδρα κάποια στιγμή - θέλω να πιστεύω - θα ξαναποκτήσει το ανθρώπινο πρόσωπό της. 

Τα θύματα του Μουγκάμπε δεν γυρίζουν πίσω. Κάπου στη Ζιμπάμπουε όμως τα παιδιά και τα εγγόνια τους παλεύουν κάθε μέρα να ζήσουν, να ερωτευτούν, να μάθουν τον κόσμο. Το ίδιο και τα παιδιά και τα εγγόνια των αθώων που δολοφόνησε ο Μλάντιτς.

Έγραψα όλα τα ανωτέρω όχι για να σας κουράσω. Απλώς για να δώσω μια απάντηση - πρώτα στον εαυτό μου - στο ερώτημα που πολλοί διατυπώνουμε: Γιατί να διαβάζω ιστορία; Γιατί να ασχολούμαι με γεγονότα που συνέβησαν πριν τόσα χρόνια; Τι με αφορά; Και η απάντησή μου δεν βρίσκεται στη διαμόρφωση "εθνικής συνείδησης και ταυτότητας", που φυσικά αποτελεί βασικό λόγο για να μάθει κανείς ιστορία. 

Η απάντησή μου είναι: Γιατί ιστορία είμαστε όλοι εμείς.

Ιστορία γράφεται κάθε μέρα, σε κάθε τόπο. Γιατί η Ζωή τρέχει κάθε δευτερόλεπτο, σε κάθε γωνιά.

Ας μην ξεχνάμε ότι Ιστορία και Ζωή έχουν κάτι κοινό: Αμφότερες συνεχίζονται...

Εις το επανιδείν.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Γράψτε εδώ το σχόλιό σας.

Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.