Τρίτη, 1 Ιουλίου 2014

Πάντειο Πανεπιστήμιο: Όλη η ιστορία σε ένα μουσείο



Στις 18 Νοεμβρίου του 1930 τελέστηκαν τα εγκαίνια της τότε Παντείου Ανωτάτης Σχολής Πολιτικών Επιστημών. Ήταν η πρώτη σχολή πολιτικών επιστημών που ιδρύθηκε στην Ελλάδα, στο πρότυπο της Ελευθέρας Σχολής Πολιτικών Επιστημών των Παρισίων, στην οποία είχαν φοιτήσει -σε άλλη χρονική στιγμή ο καθένας- οι δύο ιδρυτές της Παντείου, ο Αλέξανδρος Πάντος και ο Γεώργιος Φραγκούδης.

Στις 30 Ιουνίου 2014 η πολυετής ιστορία προσφοράς στην ακαδημαϊκή ζωή της χώρας και στην εξέλιξη των πολιτικών επιστημών βρήκε επιτέλους τη θέση που της αναλογεί, στο νέο Μουσείο Ιστορίας του Παντείου Πανεπιστημίου "Γεώργιος Φραγκούδης", το οποίο εγκαινιάστηκε σε μια ιδιαίτερα συγκινητική και μεστή τελετή. Το μουσείο βρίσκεται στον πρώτο όροφο του παλαιού κτηρίου της σχολής, ενώ φιλοδοξία των παρουσών πρυτανικών αρχών είναι όλο το παλαιό κτήριο να μετατραπεί κάποια στιγμή σε βιβλιοθήκη και οι διοικητικές υπηρεσίες να μεταφερθούν στην Πτέρυγα Στασινόπουλου.

Πάντος και Φραγκούδης

Ο Αλέξανδρος Πάντος ήταν εκείνος που με τη διαθήκη του κληροδότησε την περιουσία του στο ελληνικό κράτος ώστε να ιδρυθεί ανώτατη σχολή πολιτικών επιστημών που θα φέρει το όνομά του. Εκείνος όμως που συνέλαβε, οργάνωσε και υλοποίησε το όλο εγχείρημα ήταν ο Κύπριος Γεώργιος Φραγκούδης. Καταγόμενος από ιστορική οικογένεια της Λεμεσού, Σπούδασε Νομι­κά στην Αθήνα και Πολιτικές Επι­στήμες στο Παρίσι. Κοσμογυρισμένος, μετά την επιστροφή του στην Ελλάδα δημοσιογραφεί και εμπλέκεται στην πολιτική. Το Δεκέμβριο του 1923 εκλέγεται πληρεξούσιος Αθηνών και Πειραιώς. Μέσα στην Εθνοσυνέλευση ήταν αρχηγός ομάδας μεταρρυθμιστών. Εξέδιδε άλλωστε- μαζί με τον Κουτούπη- την εφημερίδα η «Μεταρρύθμισις». Υπήρξε φίλος και συνεργάτης του Ελ. Βενιζέλου και του Γ. Παπανδρέου.

Ο ίδιος έγραψε:
"Τον Οκτώβριο του 1891 γράφτηκα στην Σχολήν των Πολιτικών Επιστημών [στο Παρίσι], όπου ακολούθησα διάφορα μαθήματα όλων των τμημάτων...

Από τότε που ήρθα στην Αθήνα είχα την ιδέα της εθνικής αποστολής. Κατάλαβα όμως ότι με την πολιτική και με τον χαρακτήρα που είχα δεν μπορούσα να φτάσω εκεί που ήθελα. Κατέληξα στην ιδέα ότι έπρεπε να ιδρύσουμε μία Σχολή Πολιτικών Επιστημών για τη μόρφωση της 'ιθυνούσης τάξεως'...

...Κατώρθωσα ένα απίστευτο πράγμα. Να ιδρύσω σε λίγα χρόνια την πρώτη στην Ελλάδα Ανώτερη Σχολή μορφώσεως, την Σχολήν των Πολιτικών Επιστημών...

Κατάγινα ιδιαίτερα στην διακόσμησι του κτηρίου. Πήρα την γνώμη όλων των ειδικών για να διορθώσωμεν τα σφάλματα και να διακοσμήσωμεν εσωτερικά το κτήριο κατά τρόπον ελληνοπρεπή....

Επειδή χρήματα για βιβλιοθήκη δεν περίσσευαν, δάνεισα τη δική μου βιβλιοθήκη και μάζεψα απ' εκεί κι απ' εδώ ό,τι μπόρεσα βιβλία...

Την 18ην Νοεμβρίου 1930 ετελέσαμεν τα εγκαίνια της Σχολής...

Η συρροή των μαθητών ήτο αρκετά ενθαρρυντική, μα τα χρήματά μας όλα είχαν τελειώσει. Στο μεταξύ είχεν αποθάνει ένας καλός Βολιώτης, ο Αλέξανδρος Πάντος, ο οποίος είχε την ευτυχή έμπνευσι, προαισθανόμενος τον θάνατό του, αν και πολύ νέος, να γράψη διαθήκη και ν' αφήση όλην του την περιουσίαν για την ίδρυσι Σχολής Πολιτικών Επιστημών σαν εκείνη του Παρισιού που είχε σπουδάσει...

Η Σχολή λειτούργησε σαν αγγλικό Κολλέγιο, με τάξι, αυστηρότητα κι επιστήμη.

...Δεν κατώρθωσα να γίνω πλούσιος. Όχι γιατί δεν μου δόθηκαν οι ευκαιρίες, μα γιατί η ιδέα που με βασάνιζε ήταν αντίθετη προς την ιδέα του πλουτισμού. Ο σκοπός της ζωής βρίσκεται στον αγώνα και στον προορισμό που τάσσει κάθε άνθρωπος τον εαυτό του, ή όπου η φύσις τον τάσσει.

Είχα βάλει για την ίδρυση και οργάνωση της Σχολής αυτής όλην την ικανότητα και την αρετήν μου. Έπρεπε αυτό να είναι το τελευταίον έργον μου".

Την εκτέλεση της διαθήκης του Αλεξάνδρου Πάντου ανέλαβε προσωπικά ο πρωθυπουργός Ελευθέριος Βενιζέλος, ο οποίος και τέλεσε τα εγκαίνια της σχολής και έγινε επίτιμος διδάκτοράς της.


Η Ιστορία της Σχολής

Οι καθηγητές της πρώτης περιόδου έβαλαν τις βάσεις για την Σχολή, που είχε από την πρώτη στιγμή ένα πολύ πλούσιο και ασυνήθιστο για τα δεδομένα της εποχής πρόγραμμα: Διεθνές δίκαιο δίδασκαν οι διεθνούς φήμης διεθνολόγοι Καλογερόπουλος – Στράτης, Στέλιος Σεφεριάδης και αργότερα Γ. Τενεκίδης. Φιλοσοφία δίδασκε ο Ι. Θεοδωρακόπουλος και ο Λούβαρις, Διοικητικό Δίκαιο ο Μ. Στασινόπουλος και ο Γ. Παπαχατζής, Δημόσιο Δίκαιο ο Γ. Βεζανής και αργότερα ο Γ. Δασκαλάκης. Διδασκόταν όμως και οικονομική γεωγραφία από τον Αριστ. Καλλιαβά, με ιδαίτερη έμφαση  σε θέματα όπως η γεωπολιτική, που τότε δεν ήταν κοινής χρήσεως όρος. Οικονομία  δίδασκε ο Άγγελος Αγγελόπουλος και αγροτική οικονομία ο Χρυσός Ευελπίδης. Κοινωνική βιολογία δίδασκε ο γιατρός Δημοσθένης Ελευθεριάδης και το περιεχόμενο του μαθήματος αφορούσε στους νόμους της κληρονομικότητας, την γενετική, το δημογραφικό πρόβλημα και τον γενετικό εκφυλισμό – ήταν, ίσως το πιο ασυνήθιστο μάθημα. Ιστορία σε ιδιαίτερη έκταση και πολιτισμό δίδασκε ο Ζακυθηνός. Εγκληματολογία  ο Γαρδίκας και αργότερα ο Παπαζαχαρίου, ο οποίος την συνέδεσε με την ιατροδικαστική, που διδασκόταν στην ιατρική του Πανεπιστημίου Αθηνών, και με την ανακριτική, που διδασκόταν από αξιωματικό της Αστυνομίας. Η Σχολή δείχνει γρήγορα την διάθεσή της για εξάπλωση: Ήδη το  1952 αποφασίζει τη ίδρυση δημοσιογραφικού τμήματος, το οποίο θα ιδρυθεί πενήντα χρόνια αργότερα. Το έτος  1954-55 λειτουργούν δύο τμήματα: Το πολιτικο - ιστορικό και το οικονομικο-κοινωνικό. Η δια βίου μάθηση αποτελεί επιδίωξη της Σχολής ήδη κατά την πρώτη περίοδο της λειτουργίας της. Ήδη το έτος 1954 λειτουργούν ελεύθερα φροντιστήρια:
 ► Δημοσιογραφικών Σπουδών
► Κοινωνικής πρόνοιας
► Δημόσιας Διοίκησης και
► Διεθνών Σπουδών,

Ήδη το 1931 η Πάντειος Σχολή έχει εκδώσει Ψήφισμα για την Ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα. Οι φοιτητές της συμμετέχουν στα γεγονότα του 1954, με την Ένωση Φοιτητών της Σχολής να συνδέεται με την Πανσπουδαστική Ένωση Κυπριακού Αγώνος.  Το 1956 γίνεται εκδήλωση μνήμης για τους εθνομάρτυρες Καραολή και Δημητρίου.Η Σχολή είναι παρούσα σε όλα τα πολιτικά γεγονότα με τους φοιτητές και τους καθηγητές της. Η στήλη για τον πεσόντα φοιτητή στα γεγονότα του Πολυτεχνείου βρίσκεται έξω το Αμφιθέατρο «Σάκη Καράγιωργα» και αποτελεί κατάθεση μνήμης για τον αείμνηστο καθηγητή, που υπερασπίστηκε με λόγια και έργα τις δημοκρατικές του πεποιθήσεις και επέστρεψε από τη φυλακή με τη μεταπολίτευση.  Η πλακέτα στον πεζόδρομο θυμίζει τη νεαρή παντειακή φοιτήτρια Σωτηροπούλου  και τα ιδανικά της.  Την τελευταία τριακονταετία η Σχολή και ως Πανεπιστήμιο έκανε πολλά βήματα για να συνδεθεί με την διεθνή κοινότητα.  Το Πανεπιστήμιο εισήγαγε πρώτο το πρόγραμμα Erasmus και συνεργάσθηκε με άλλα πανεπιστήμια στο πλαίσιο ερευνών. Ειδικότερα στον τομέα της ανθρωπολογίας. Το προσωπικό της Σχολής συνεχίζει να έχει παρουσία σε διεθνείς οργανισμούς, εκπροσωπώντας την Ελλάδα στην Ευρωπαίκή Ένωση, στο Συμβούλιο της Ευρώπης, στην Διεθνή Οργάνωση Υγείας, στην UNESCO.


Στο μουσείο που εγκαινιάστηκε στις 30 Ιουνίου 2014 από τις πρυτανικές αρχές βρίσκει κανείς σπάνια εκθέματα από την πορεία φοιτητών και ακαδημαϊκών που πέρασαν και άφησαν το στίγμα τους στο ίδρυμα. Πορτραίτα επιφανών ακαδημαϊκών, παλαιά πτυχία, επετηρίδες, αιτήσεις εγγραφής εν καιρώ πολέμου (!) και πάρα πολλά άλλα μικρότερα και μεγαλύτερα ιστορικά αντικείμενα. Τον εξωτερικό χώρο του μουσείου κοσμούν οι προτομές των ιδρυτών Πάντου και Φραγκούδη, καθώς και εκείνη του πρώτου κυβερνήτη της Ελλάδας, του Ιωάννη Καποδίστρια.

Το μουσείο ιδρύθηκε επί Πρυτανείας Γρηγόρη Τσάλτα και Αντιπρυτάνεων: Ισμήνης Κριάρη, Ευάγγελου Πρόντζα και Στυλιανού Περράκη, στις 30 Ιουνίου 2014.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Γράψτε εδώ το σχόλιό σας.

Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.